لیکو

سفر به آفریقا

liku — Sat, 06 Sep 2008 08:20:54 GMT

سفر به آفریقا ی ایران

گزارش شماره ۱

اینجا اسلام آباد ردوبار نیست، قعر جهنم است، شنزار داغ حرارت خورشید را جذب می کند و با سماجت پس می زند. در زیرزمین انگار کوره ای به پهنای همه دنیا روشن است، خورشید با عداوت از بالا می تابد و زمین خشمگین حرارت رااز پایین پس می زند و در این وسط جاندار و بی جان می سوزند. بی پروا ....و انسان حقیقتا که موجود عجیبی است. وقتی در اروپا گرمای هوا از 30 درجه بالا می رود، عده بسیاری می میرند، اما در کوچه های شهر رودبار در گرمای پنجاه درجه ساعت 2 بعدازظهر کودکان به راحتی گُله بازی می کنند.

باور کنید روزی که احمد یوسف زاده در دفتر رودبارزمین به طور ناگهانی گفت: فلانی برای گزارش به نمداد می روی؟ باورم نمی شد که حالا به این سرعت با وانت میتسوبیشی بدون کولر اداره راه از بیژن آبادهم گذشته باشم، آن هم ساعت 2 بعدازظهر ...به سمت حدودات نمداد، «گاز بُر »و« میل فرهاد »که بخش عمده ای از سرزمین جنوب را تشکیل می دهند و تا کنون نه اینکه پای هیچ خبرنگاری که حتی بسیاری از مسئولان شهرستان هم بدانجا باز نشده است.

عرق از هفت بند تنم جاری است .انگار که هزاران مورچه را توی پیراهنم بریزند، اعصابم به کلی به هم ریخته و از شما چه پنهان به شدت پشیمانم.

درست سی- چهل کیلومتر که در جاده اسلام آباد- زهکلوت- ایرانشهر که پیش می رویم به سمت «برجک »می پیچیم، رو به شرق، که جاده اش از کنار پاسگاه آباذی استانداری می گذرد. وانت در لاشه زخمی و کُربیده آسفالت بالا و پائین می شود و تکان های پیاپی شدت و حدت گرما و اعصاب به هم ریخته و یک کلمن ،یخ اسباب جیره اولیه این سفرند. پیرمرد رمضانی راننده ،دنیا دیده تر از آن است که بنالد و غر بزند.

از پاسگاه استانداری تا دهستان برجک باید بیش از بیست کیلومتر فاصله باشد، تمام آبادی های بین راه و حاشیه دهستان را باغ های انبوه نخل و قنات های پر آبی تشکیل می دهند با مردمانی کپرنشین، که جای حیرت و شگفتی دارد. به دنبال راهنمایی برای رفتن به نمداد سرگردانیم، اما نمی توانیم کسی را پیدا کنیم.

ناچار به فرعی نمداد می افتیم که جاده ای پرپیچ و خاکی است که در میان دره ها و پُشته های بسیار به ملحفه ای سفید و کم عرض می ماند که سر دیگرش در غبار متراکم دور دست گم شده است. نه من و نه رمضانی راننده هیچ تصور درستی از حوزه نمداد و گاز بُر نداریم، نه به لحاظ جغرافیایی و نه به لحاظ بُعد مسافت و وضعیت راه و امنیت و اقوام ساکن در آنجا، اله بختکی به جاده زده ایم و رمضانی که تازه به حرف آمده از خاصیت آسپرین بچه در جلوگیری از سکته در گرمای کشنده و فشارهای روحی روانی می گوید.

چاه اشرف

در مظهر قنات چاه اشرف چند جوان بلوچ در حال آبتنی اند، پیاده که می شوم یک نفرشان صدا می زند:

ـ مواظب باش از عینکت از تو چاه نیفته.

و همه می زنند زیر خنده. بومی ها و قبایل جنوب عادتشان است که شهری ها را تحقیر کنند. معمولا هر وقت می خواهند فارسی صحبت کنندبه جای «به» از حرف ربط «از» استفاده می کنند، می گویم:

ـ تو مواظب از خودت باش که از تو قنات غرق نشی.

به هم که می رسیم، می گویم:

ـ یاره !مگر هر که وارد آبادی شما شد باید مسخره اش کنید؟ خجالت خوب چیزیه... همین که با زبان محلی حرف می زنم، با شرمندگی می گوید:

ـ ببخش به خدا نشناختیم.

یکی از جوانها که نامش محمد است ما را به دهگاه می برد. برق رفته است. در روستاهای بین راه هم برق نبود. توی« کاوار» حصیری پهن می کنند .می نشینم که نفسی تازه کنیم.

چاه اشرف آبادی است با حدودا 40-30 خانوار و یک مدرسه آجری که تازه ساخته شده. ساختمان مدرسه با جنس خانه های کپری جور درنمی آید و تصویر مضحکی از آبادی در ذهن آدم می نشاند. این آبادی نه دهیار دارد و نه شورا ،بچه مدرسه ای هایی که قرار است از کلاس پنجم به اول راهنمایی بروند باید برای تحصیل به بخش زهکلوت نقل مکان کنند. تنها از بین تمام اهالی یک نفر قرار است امسال دیپلم بگیرد که دو بار با موتور تصادف کرده و پایش شکسته. می گوید: می خواهم خدمتم را تمام کنم و بشوم دهیار.

می پرسم:

فلانی می دانی لبنان کجاست؟

می گوید: خوب معلوم است در کشورهای غربی.

می گویم: ژاپن جزء کدام یک از کشورهاست؟

حق به جانب می گوید: اروپایی

می پرسم: می دانی ایران دارای چندمین ذخیره نفت و گاز جهان است؟

عصبانی می گوید: می دانم. خوب همه می دانم.

می پرسم: چندمی؟

فکری می کند و می گوید: من چون تصادف کرده ام، بعضی وقت ها هوشم یاری نمی کند.

می پرسم: فلانی! فردوسی شاعر قرن چندم است؟

شروع می کند باانگشت هایش به حساب کردن .در نگاههایش التماسی خاص موج می زند که بین هم محلی هایش دستش رو نشود و به بی سوادی متهمش نکنند.

می گویم: حافظ کجایی است؟

می گوید: من چون دو بار تصادف کرده ام، هوشم درست کار نمی کند.

می پرسم: شیراز جزء کدامیک از استان های مام میهن !!! است. می گوید: مشهد

ملتمسانه نگاهم می کند .می گویم: درکت می کنم. آفرین !تو خیلی چیز می دانی. سعی کن حتما خدمتت را تمام کنی تا بشوی دهیار.

انگار دنیا را به او داده اند که پیش روی قوم و خویش هایش کم نیاورده.

جاده از میان جنگل های انبوه گز و درخت های زیبای کهور می گذرد. درخت های گز به انبوه گدایانی پیر می مانند با سرهای فرو افتاده، پژمرده و غمناک و تشنه، باران برای درختانی مثل گز به مشاطه گری می ماند که سرهایشان را می شوید و با دندانه هایش شانه می کشد. از میان آبادیی خالی از سکنه و متروک می گذریم که در میان آن همه گز و کهور و «اسکمبیل» که تا در خانه ها پیشروی کرده اند حتی در روز روشن هم رعب آور است. ساختمان هایی سنگی و آجری... خاک غنی حکایت از آن دارد که روزگاری این آبادی درآمدی فوق العاده داشته، هم به لحاظ دامداری و هم کشاورزی...

دمدمای غروب است، گاوگم، خسته و گرفته و خاک آلود به آبادی «درس» می رسیم «در رس و تحتالی» تقریبا در جنوب نمداد قرار گرفته اند. می شود گفت در حد و حدود مرز رودبار و بلوچستان، کنار دهکده ای کپری از ماشین پیاده می شویم. جوانکی حدودا ۱۷-۱۸ساله به سمتان کشیده می شود. می پرسم چند خانه در اینجا ساکن است. اول خوب وراندازمان می کند. با دقت به آرم وانت خیره می شود، اما علیرغم خوش قد و قامتی و مرتبی اش مشخص است خواندن و نوشتن نمی داند.

می گوید: قبلا 300-200 تایی بودند، ولی حالا از بالا تا پائین حدود صد خانه ای می شوند. اسمش مرتضی است و چوپان شورای آبادی است. از وضعیت امنیت می پرسم، می گوید:

دوران شرارت و چپاول تمام شده ولی تازگی ها سیم های برق را شبانه می دزدند.

می گویم: مرتضی! می توانی ما را به آبادی ببری که نه برق داشته باشند و نه مدرسه و نه ....

می نشیند توی ماشین و در جاده ای که سال هاست هیچ وسیله نقلیه ای از آن گذر نکرده به راه می افتیم، از کنار بخشی از آبادی که کاملا خالی از سکنه است، می گذریم. رمضانی به مکافات راهی برای ماشین در پشته و دره پیدا می کند، می پرسم: مرتضی حالا این آبادی چند خانوار دارد؟

می گوید: خانوار دیگه چیه؟

می گویم: یعنی «دوار»

می گوید: یکی...

رمضانی فورا دور می زند.

برمی گردیم و رو به سمت شمال حرکت می کنیم. نمداد شامل چند حوزه است،« گاو چاران»،« میل فرهاد»، گاز بُر و طبق ،که هر قسمت شامل آبادی های دور و نزدیک بسیاری است. همه کپرنشین، نمداد شامل دو بخش کوهستانی و کوهپایه ای جلگه ایست که در ادامه رشته کوه زاگرس که از دهبکری در شمال شرقی جیرفت- با زاویه ای نود درجه -به سمت بلوچستان و پاکستان کشیده می شود . از رشته کوه جبالبارز در جنوب بخش « مردهک» کوههای نمداد آغاز می شوند و تا سرحدات «کوه سابکی ها »در خاک بمپور -ایرانشهر ادامه می یابند.

در متن بیابان گرم به 2 موتور سیکلت برخورد می کنیم که پنج سرنشین دارند با لباس بلوچی و سر و کله پیچیده در لُنگ های محلی . تنها چشم هایشان به مکافات قابل رویت است. اشاره می کنند، ترمز می کنیم.

(۲)

چاه ابراهیم گاو چاران

بر متن غروب انگار شتری سر بریده باشند. سرخی خونرنگ خورشید بر پهنه آسمان شتک زده است. خورشید به غایت بی حال می نماید. همه جا کوه ها و دشت ها، در همان غبار متراکم بی رنگ که از چاه اشرف به این طرف نمایان بود، انگار خفه شده اند.

به چاه ابراهیم گاو چاران رسیده ایم. در قدیم که بیشتر مردم رودبارزمین عشایری داشتند در مسیر علفچر رمه هر جا که لازم بود، چاهی حفر می کردند برای آبشخور و آن حدود به نام صاحب چاه شهرت می یافت، به همین خاطر آبادی های بسیاری در حوزه رودبار وجود دارند با پیشوند «چاه» مثل چاه احمد، چاه حیدر، چاه دادخدا، چاه رضا و ... که بیشتر در دشت ها و بیابان های« رودبار بزرگ» برای آب آشامیدنی اهالی و آبشخور رمه حفر شده اند.

«چاه ابراهیم» نیز از جمله همین آبادی هاست که در شنزاری گرم، در حوزه غربی کوهستان نمداد واقع شده است و پسوند «گاو چاران» همان ترکیب گاو-چران است در گویش محلی و چاه ابراهیم بخشی از منطقه گاو چاران به شمار می آید.

در چاه ابراهیم 150 خانوار در کپرهایی زندگی می کنند که انگار مثل لاک پشت بر صفحه شنزار چسبیده اند تا گردباد آنها را از جا برنکند. معیشت مردم از راه دامداری می گذرد و به جز 4-3 درخت شه گز پیر تا آنجا که چشم کار می کند نشانی از هیچ درختی پیدا نیست.

روستای غمناکی است چاه ابراهیم، پرجمعیت و ناهمگون که تنها یک مدرسه ابتدایی دارد و بس. جالب اینجاست که بنیاد مسکن به تعداد خانوارهای ساکن در آنجا در حال ساخت و ساز شهرکی است که نسبت به مرکز شهرستان اسلام آباد هم مدرن می نماید. بخشی از کار ساخت و ساز تمام شده که باید به بچه های بنیاد مسکن دست مریزاد گفت، اما حضور خانه های کپری حاشیه شهرک در متن آن بیابان بی آب وعلفُ، که آب شرب مردم و احشام به سختی از دو سه چاه دستی با دلو تامین می شود. این طنز تلخ را در ذهن آدمی می نشاند که این مردم پیش از آنکه به آشپزخانه کابینت دار نیامند باشند، محتاج شام شب اند. این مردم قبل از اینکه دنبال کوچه و خیابان در آن بیابان درندشت عشایری باشند، در پی آرد ارزان قیمت اند. این مردم توان خرید هر کیسه آرد بین 10 تا 14 هزار تومان را ندارند، ساخت شهرک اقدام شایسته ای است در صورتی که دیگر نهادها هم به یاری این مردم بشتابند.

اگر خرج یکی از این واحدها ـ که فکر می کنم صد و پنجاه تایی باشند ـ هزینه یک پمپ آب می شد، باور کنید 50 درصد مشکلات مردم حل بود. می توانستند علاوه بر آب آشامیدنی سالم در این سال های سخت بی باران علوفه هم بکارند و دام هایشان را نجات دهند و این می شود حمایت از منابع تولید و تولید کننده.

در منطقه ای که هر روز بر تعداد مهاجران گرسنه و بی درآمدش به روستاها و شهرها افزوده می شود، ساخت شهرکی این چنینی قطعا انگیزه مردم را برای ماندن در زادگاهشان افزایش خواهد داد تا سربار ولایات دیگر نباشند و به شغلی که در آن کاملا تخصص دارند، ادامه دهند.

این مسئله نیازمند یاری تمام نهادها از بهداشت و جهاد کشاورزی و آموزش و پرورش و راه و ترابری و ... است و گرنه روزی روزگاری نه چندان دور در خانه های آجری بنیاد مسکن چاه ابراهیم تنها جغدها ساکن خواهند شد. تنها جغدها و موش های صحرایی...

جعفر فرامرزی، مسئول شورای این آبادی می گوید: چاهی حفر شد به عمق 35 متر که 30 متر آن آب بود و تنها 5 متر خشکی، اما حفاری را ادامه نداند و شن باد چاه را پوشاند.

فرامرزی ادامه می دهد: مردم اینجا نیازمند همت کسانی هستند که دامشان را از مرگ و میر نجات بدهد.

می پرسم: فرامرزی چند رأس گوسفند داری؟

می گوید: 60 تا و ادامه می دهد: ما قبلا زیر نظر اداره طرح عشایری بودیم، ولی مدت هاست که خبری از ماموران این اداره نیست. شما که خبر دارید، منحل نشده؟ چون مدت هاست کوپن عشایری نداده اند.

ادامه می دهد : شما را به خدا بیائید سر چاه ما نشانتان بدهیم چطور به مکافات با قوطی پنج کیلویی آب از چاه می کشیم. هم برای خود و هم برای دام ها، کاش حداقل مدرسه شبانه روزی اینجا ساخته می شد تا بچه های ما حدود 100 کیلومتر راه راه به مدرسه زهکلوت که مرکز بخش است، نروند.

نه بهداشت داریم و نه مدرسه درست و حسابی، تازه 4-3 سالی است که پای وسایل نقلیه به منطقه ما باز شده، در تمام این ولایت یک ماشین وجود ندارد، اما نظر خدا همه شناسنامه دارند. کرایه ماشین به صورت دربست از زهکلوت تا اینجا 50 هزار تومان است، ولی نظر خدا بعضی از ما هنوز شترهایمان را داریم و با آنها جابه جا می شویم.

صالح دانش آموز کلاس اول است. اسلحه اسباب بازی چینی اش را پای گوش بره ای کوچک و زیبا گذاشته و ماشه را فشار می دهد، اما باطری های اسباب بازی جان ندارند. در دلم می گویم، بازارهای چین تا دل نمداد هم نفوذ کرده اند.

به کوه پائین دست اشاره می کنم که تخته سنگی بلند بر یال آن از دل غبار به سختی خودنمایی می کند. این قدر بلند که در بین راه رمضانی معتقد بود که باید دکل مخابرات یا تلویزیون باشد. فرامرزی می گوید:

ـ جریان این سنگ مفصل است. قوم و خویش! این کوه نامش «چوپان بره» است. در قدیم چوپانی بوده در ولایتی دیگر که مورد نفرین پیر و پیغمبری قرار می گیرد و به سر این کوه می رسد خودش و برّه ای که در بغل داشته به این سنگ بلند تبدیل می شوند.

می دانم که مردم جنوب با باورهایشان زنده اند. هر چیزی در نظام طبیعت برای یک آدم عشایر نشانه ای است برای توضیح بخشی از جهان، درخت ها، کوهها، قدمگاهها، سنگ چین های بین راه و ... همه داستانی و حکایتی شگفت با خود دارند. بینشی اساطیری پشت همه چیز نشسته است و برای یک عشایر، یک انسان بومی- قبیله ای زیستن بدون باورهایش امکان پذیر نیست، مثل نفس کشیدن در خلاء.

از اهالی روستای چاه ابراهیم خداحافظی می کنیم، سهراب هم با ما است. به عنوان راه بلد، سهراب یکی از همان موتور سوارهایی بود که نرسیده به چاه ابراهیم به ما برخورد کردند، دور و بر وانت گشتند، راننده موتورسیکلت ایژ درآمد که:

ـ مگه آذوقه ندارین؟

پرسیدم: آذوقه ی چی؟

جواب داد:

ـ خوار و بار برای مردم

برایش توضیح دادم که من روزنامه نگارم و برای گزارش از اوضاع مردم آمده ام. سهراب از ترک موتورسیکلت پیاده شد و کنار من توی وانت نشست و گفت:

ـ مگر راه بلد نمی خواین؟

گفتم: چرا از خدامونه

گفت: پس معطل چی هستید؟ شما را به جایی خواهم برد که مردمش نان شب ندارند.

موجی از غبار در متن بیابان در پی وانت می دود. ....

(۳)

«کُنار دنگ»

از کنار کوه «پنج انگشت »که منحنی یالش به پنج انگشت یک دست می مانند عبور می کنیم. از روستای واقع در کوهپایه هم همین طور، جاده خاکی بیابانی ما را به سمت میل فرهاد می کشاند. از دور کوه میل فرهاد که از عجایب جنوب است از دل تاریکی و غبار سر شب قد می کشد. به دره ای می افتیم با سنگ های سیاه و سوخته که در نور ماشین براق تر به نظر می آیند. سهراب به سوار شدن در ماشین عادت ندارد. «بد ماشین» می شود و یکی دو بار بالا می آورد و نهایتا بالای وانت سوار می شود.

خسته و کوفته حوالی ساعت 9 شب به «کنار دنگ» می رسیم. به خانه سهراب می رویم. فانوس های آبادی دارند یکی پس از دیگری خاموش می شوند. سهراب مرد خوبی است و رابط اهالی روستا با مسئولان شهرستان، کنار دنگ چیزی به عنوان شورا نمی شناسد.

فرشی بیرون از خانه پهن می کنند، می نشینیم.

(هلال کوچک ماه درست بر فرق قله «میل فرهاد» نشسته است، در بین مردم غمزده حتی طبیعت هم تلخ می نماید. صدای گفتگوی زن و مردی را نسیمی که از پائین دست دره می وزد تا خانه سهراب کش می دهد. هلال ماه انگار در تلاش است که از نوک قله «میل فرهاد» سُر نخورد. ماه... ارتفاع ماه... چقدر کوتاه شده است)

سهراب مردی است با قدی متوسط به پائین. چهره ای مهربان ،و ریشی که به بوری می زند، چهره اش را پوشانده. جوانی است حداکثر 34 ساله و خسته. انگار هنوز خنجری از پس جنگ های اساطیری پدر کشی بر گرده گاه دارد. سهراب از حشرات کشنده ای می گوید که جان بسیاری از اهالی آبادی را گرفته اند. حشراتی مثل «کژدم»، «الماس »و عقرب های سیاه جرار. جوانی که نامش حمید است و پسر عموی سهراب می گوید: سکینه را آورده اند. سهراب می پرسد: کی ؟و حمید می گوید: همین بعدازظهری.

سکینه پیرزنی است که الماس او را نیش زده، اما فی الفور به پوست گوسفندش کرده اند و با تریاک و داروهای محلی او را تا درمانگاهی رسانده اند.

سکینه جزء معدود آدم های الماس زده ای است که از این بلا جان سالم به در برده.

پسرکی 14-13 ساله سر می رسد. چماقش را می اندازد و گالوش های پاره لاستیکی اش را بیرون می آورد و بلند سلام می کند. با همه دست می دهد و مثل آدم بزرگ ها احوالپرسی می کند. انتخاب کلماتش در احوالپرسی از جنس اصطلاحات متداول این مردم نیست.

می پرسم: اسمت چیه؟

ـ نوکر شما، محمد

محمدجان، چند سالته؟

ـ 13 سال

چقدر سواد داری؟

ـ تا کلاس پنجم آغا

چرا ادامه ندادی؟

معصومانه می گوید:

ـ پول نداشتیم، دستمان تنگ بود، کم بودجه بودیم، بعد هم شناسنامه مال خودم نبود. شناسنامه مال پسر یک خانواده دیگر بود که جواب کردند و ندادند.

یعنی تو تا کلاس پنجم با شناسنامه کسی دیگر و هویت یک نفر دیگر به مدرسه می رفتی؟

ـ بعله ... آغا

کجا درس خوندی؟

ـ پدرم چند سال رفته بود به کارگری در روستای «تَکُل حسن» رودبار، همان جا درس خواندم.

چرا دنبال شناسنامه نرفتی؟

ـ رفتم آغا... شناسنامه ندادند. گفتند دیگر نمی شود کاری کرد، غیر قانونی است. بعد هم عکس پدر و مادر می خواستند، رفتم پیش پدر و مادر صاحب شناسنامه آنها هم گفتند ما بودجه نداریم برویم شهر، دنبال کار مدرسه ی تو. آخه ما با اون پسرک همسن و سالیم. البته اون کور و نابیناست، ولی کوپن ها را هر سال می گرفتیم، می دادیم به همان ها.

وقتی به مسئولان مدرسه ماجرا را گفتی، کمکت نکردند؟

ـ چرا ... گفتند چون تو شناسنامه نداری باید بروی به اسم خودت بگیری و بعد بروی از کلاس اول ابتدایی شروع کنی. اگر کارم درست شده بود، امسال می رفتم کلاس 10

دلت می خواد درس بخونی؟

ـ بعله آغا... خیلی

اگر الان در مدرسه شبانه روزی ثبت نامت کنند، قبول می کنی؟

ـ بعله آغا... از همین صبح می رم مدرسه. تو می گویی می شود؟

نمی دانم.

درسات خوب بودن؟

ـ بعله ... خیلی آغا... تا کلاس پنج فقط یک بار ریاضی 16 آوردم.

محمد، کوه نمداد بهتره یا رودبار؟

ـ آغا نگو... رودبار، مردم برق دارن، شهر دارن، آسفالت دارن، چقدر مدرسه ساختمانی دارن.

محمد پیتزا می دونی چیه؟

ـ نه ... آغا

تا حالا کارتون دیدی؟

ـ کارتن خرما؟

نه کارتون تلویزیون

تلویزیون که دیدم، کارتن اش هم حتما مثل همین کارتونایه دیگه ...

الان چه کار می کنی؟

ـ چوپانم آغا

چند تایی بز جلوته؟

ـ 70 تایی هستن آغا.

مال خودتون؟

ـ نه مال هشت اربابن آغا

چطوری حقوق می گیری؟

ـ اگر از هر ده بز یکی بزاید یک کهره (بزغاله) می رسد به من.

اگر هشت تا زائید چه؟

ـ هیچی... یا نمی دن یا هم اگه بدن نصفی می رسد به من. البته اگر از همان هشت تا هم یکی بزاید آغا.

ادامه دارد...

داستان طنز

liku — Sat, 12 Jan 2008 08:01:54 GMT

این مطلب را در تاکسی نوشتم درست در روزهایی که هیاتی برای هزارمین بار به جنوب برای اجرای طرح کپرزدایی رفته بودند.

قربانعلی را تشویق کنید

پیش از ظهر بود که قطار اتومبیل های اداری و دولتی وارد آبادی کپرنشین ما شدند. مردم از صبح علی الطلوع، در مدرسه کپری اجتماع کرده بودند. معلم مدرسه و شورای ده و مردی که بعدها معلوم شد مجری است در یک چشم به هم زدن جایگاهی ترتیب دادند و کنجکاوی جمعیت را در پای جایگاه، فشرده تر کرد. مجری رفت بالا و سینه ای صاف کرد و گفت:

- با سلام و درود بر کپرنشینان عزیز، امیدوارم که مثل همیشه هیچ غم و غصه ای نداشته باشید. مقدم جناب مدیر کل در امور کپرزدایی، فرماندار، بخشدار و هیات همراه از بازیگر عزیز فیلم (بمیرم برات) تا ورزشکار گرانقدر و ملی ما در رشته الاغ سواری، مدیران ادارات... را به روستای باصفای کپرنشین شما گرامی می داریم.

بی مقدمه دعوت می کنیم از آقای «قربانعلی» عزیز مسئول محترم شورای آبادی برای گفتن درد دل ها و مشکلات مردم این روستا. قربانعلی را تشویق کنید...

قربانعلی که پسرش تازه گروهبانی اش را گرفته و حقوق بگیر دولت است و از همه مردم بهتر به زبان فارسی شهری تسلط دارد و همیشه دائم التمرین است تا بتواند حرفش را به زبان فارسی رسمی پیش مسئولان به کرسی بنشاند کنار مجری ایستاد و به دور و بر نگاهی کرد. ژستی گرفت و کوبنده شروع کرد به خطابت:

- ما مردم کم شامس سال هاست که کشاورزی می کنیم است. اما به کرایه ماشین نمی خورد. ما بدبخت شده ایم است... دو سال پیش جمعی از مدیران از ده ما آمدند، از ما قول دادند از ما وام اتاق سازی بدهند. از یادشان رفت. جناب فرماندار! حضرت مدیرکل! حضرتعالی که اینجا ایستادم دو سال پیش به آن حضرات گفتم از برای ما کاری کنید تا همیشه از برای شما رای بدهیم، ما از برای آنها رای دادیم اما آنها از برای ما یادشان رفت.

حضرتعالی خدمتتان عرض می کنم اگر جریان مثل ماجرای برادران دولت قبلی است و از برای ما محرومین کاری نمی شود از ما بگذارید به امان خدا. شما را به خیر ما را به سلامت. حضرتعالی عرض کنم...

مجری یهویی پرید توی حرف قربانعلی و گفت:

- قربانعلی مهربان قربانت گردم! مردم گرامی! به جناب مدیر کل در امور کپرنشینی نگاه کنید به هیات همراه از فرماندار تا .... ببینید با آن مدیران گذشته شباهت دارند؟

همه همصدا گفتند:

- نه خیر.

خوب دقت کنید به این بزرگواران می آید اهل کلاس باشند؟

جیغ جمعیت بلند شد:

- نه خیر.

می خواهم از شما بپرسم در وجنات این حضرات بزرگوار چه می بینید؟

جمعیت یکصدا درآمد که:

- لیاقت، مهرورزی

مجری آرام شد، نفس راحتی کشید:

- حالا از جناب حضرت مدیرکل در امور کپرنشینی که الحق والانصاف دلش برای خلق کپرنشین و مومنان محروم از امکانات کباب است دعوت می کنم به جایگاه تشریف فرما شوند و ما را به فیض کامل برسانند. تا می توانید از بیان مصائب و معضلات آبادی کوتاهی نفرمائید، چون حضرت ایشان بسیار لایق هستند و ...

قربانعلی آهسته بیخ گوش مجری گفت:

- عُرض می خوایم هیات شما حتما فکر می کردند اینجا سردسیر است برف می بارد؟

مجری پرسید:

- چرا ...

- و قربانعلی با همان سادگی روستایی لبه های کت مجری را گرفت که:

- آخه چرا همه توی این گرمای کشنده با کوت...؟

مدیرکل در جایگاه مستقر شد قلپی آب خورد لبه های کتش را مرتب کرد و در جیب هایش به دنبال دستمالی گشت تا عرقی را که مدام از سر و رویش می ریخت پاک کند که پیدا نکرد و بی خیال دستمال شد و تازه یادش آمد که تریبونی هم در کار نیست و باید صدایش را تا می تواند ولوم بدهد:

- مردم بزرگوار! مومن و خدا ترس و با لیاقت کپرنشین، سروران من! دلیران و شیران عرصه بادمجان و هندوانه کاری، یلان پرورش گوساله! نور دیدگان من و فرماندار شهر، تاج سر همه مدیران محروم گرا، الهی که فرماندار قربانتان گردد. برادران! خواهران! به هوش باشید که دور، دور آخرت است . دوران سخت کپرنشینی تمام شد خوشحالی کنید...

جمعیت همه با هم شروع کردند به هوار و بشکن زدن که:

- ساعت خریدیم، بقچه بستیم، وا نکردیم، یارم ای انارم ای، گل پای کنارم ای...

استاد چراغ نوازنده و فرزندان که سال ها جشن های عروسی آبادی را با ساز و دهل رونق داده بودند. شروع کردند به ساز زدن و یکی دو نفر هم تکان تکان خوردن، که صدای مجری درآمد:

- برادر محترم! لطفا آن حرکات آن طوری که خلاف ... از مردم محترم کپرنشین که تاج سر کپرنشینان آفریقا و بی خانمان های افغانند این حرکات بلانسبت بلانسبت موزون بعید است.

صدای مدیر کل دوباره آرامش را به جمعیت برگرداند:

- شما کپرنشینان، تاج سر این مملکتید. افتخار این مرز و بوم شما خودتان هم نمی دانید که چقدر عزیز دل و جانید. الهی که فرماندار قربانتان گردد. از شما شریف تر، مظلوم تر، بی ادعاتر، بلندنظر تر پیدا نمی شود. شما مثل این شهری ها نیستید که همیشه خدا طلبکارند. همیشه دنبال آزادی، مطالبات اجتماعی، جامعه مدنی و دردسرند و عشق فتنه، قربانتان گردیم.

راستش وقتی که جناب مدیر کل امور کپرنشینی حرف می زد قند توی دل ما آب می شد. برای اولین بار احساس کردم که خد را شکر که کپرنشینم و آرزو می کردم کاش این شکراله شکارچی و خدامراد که همیشه با ما سر آب دعوا دارند کپرنشین نبودند.

قربانعلی شورا درآمد که:

- جناب مدیر کل! حضرتعالی عرض کنم که از بچه های ما همین مارمولوک ها(1) می خورند و بهداری هم که دور از دسترس است و ...

که مدیر کل ناگهان زد زیر گریه، اشک می ریخت مثل ابر بهاری:

- کاش می مردم و شما را به این روز نمی دیدم. کپرنشینان نور دیده، باور کنید من شب ها به خاطر شما خواب ندارم.

خیلی کم آوردم، خفت کشیدم که گردنم بشکند. کاش چند سالی رفته بودم آن ور آب، توی همین کشورهای عربی به روزمزدی و کارگری و بعد خانه ای در همین آبادی مثل مشهدی یوسف کویتی ساخته بودم تا این مرد بزرگوار شب ها این قدر عذاب بی خوابی نکشد.

مدیر کل ادامه داد:

- عزیزان دل من! حال لطف کنید مشکلاتتان را بگوئید تا همکاران ما مرتفع کنند.

مشهدی کلپوره که کنار دستم نشسته بود پرسید:

- چه کنند؟

گفتم: مرتفع

پرسید: وام است؟

گفتم: چیزی توی همین مایه ها

مشهدی کلپوره دستش را گرفت بالا:

- آقای مدیر کپری من وام مرتفح می خوام.

فرماندار یادداشت کرد و لبخند زد.

ملا غلامحسین از بین جمعیت درآمد:

- می خوایَم بروم تخت(2) پوشش کمیته امداد.

فرماندار با لبخند یادداشت کرد.

ننه ماه نساء از آخر جمعیت فریاد کشید:

- آغای مدیر حق من و بچه هام ضایع شد.

فرماندار با مهربانی گفت:

- چرا مادرم، چرا تاج سرم؟

- به مشهدی کلپوره وام چه چیزک دادین به من ندادین.

- ببخشید: اسم شما؟

- ننه ماه نساء

یادداشت کرد.

یکی از دانش آموزان که روی زمین چهار زانو نشسته بود دستش را گرفت بالا:

- اجازه! مردسه...

فرماندار یادداشت کرد.

استاد چراغعلی:

- مجوز می خوام برای ضبط نوار ساز و دهل .

یاداشت کرد.

هیات محترم امور کپرزدایی که رفتند استاد چراغ و فرزندان ساز و دهل هایشان را برداشتند و جمعیت بنا کردند به بشکن زدن و سر تختی رقصیدن(3). قربانعلی شورا دستور داد که قوچ پابندی در خانه را بیاورند و به میمنت تمام شدن دوران کپرنشینی بکشند و آبگوشت کنند و امروز جمعیت حالی ببرند.

چه دردسرتان بدهم. این قدر صدای ساز و دهل و هلهله و شاباش غوغا کرده بود که اهالی آبادی های اطراف فکر کردند عروسی است و همه آمدند به تماشا.

زن ها فی الفور بقچه های مردان را که تازه بسته بودند بروند به کارگری و پسته چینی، باز کردند و پتنگ(4) هایشان را ریختند دور و زدند به شینات بازی(5) که:

-کارگری بی کارگری، این همه آدم محترم و مهربان در امور کپرزدایی پارتی ماست ولی از آنجا که شما بی اصل و نسب ها عادت کرده اید به گنجشک روزی بودن، بدون نان کارگری نمی توانید جم بخورید. مردم یک آبدارچی توی این ادارات ندارن و ما این همه پارتی نجیب ومحترم داریم آن وقت...

القصه: همه دست روی دست نشستند و از آن حدود دیاری به کارگری نرفت. یک ماه گذشت از اداره امور کپرزدایی خبری نشد. دو ماه گذشت خبری نشد. ماه چهارم قربانعلی که بعد از آن روز تاریخی که ور باد(6) افتاده بود و هیچ شبی را هم بدون غصه قوچ عزیزش سر به بالین نگذاشته بود مردم را جمع کرد که چاره ای بیندیشند.

نهایتا قرار شد همه پول هایشان را بریزند روی هم و وانت کتمبه(7) یوسف کویتی را کرایه کنند و بروند شهر به سر خاست مسئولین اداره کپرنشینی. هر چند که قربانعلی خدا خدا می کرد جناب مدیر کل از زکام سختی که آن روزها شایع بود نمرده و فلان مدیر به آن جوانی و مهربانی در تصادفی به کما نرفته باشد.

صبح علی الطلوع همه بقچه زیر بغل و شناسنامه در جیب ریختیم. بالای ماشین کتمبه یوسف کویتی چون جا نبود شکراله شکارچی و مشهدی مونس و دو - سه نفر دیگر مجبور شدند به نحوی از دو طرف اتاق ماشین خودشان را آویزان نگه دارند.

دمدمای ظهر همه خاکی و پُلکی و خسته و کوفته دم در فرمانداری پیاده شدیم و مثل رمه حاشیه گندمزار هجوم بردیم به اتاق رئیس که منشی را همان را سد کرد. ناگهان ننه ماه نساء منشی را شناخت.

- سلام آقای مُرجی...

منشی درآمد که:

- مُرجی چیه خانم؟

- چه می دونم. تو همون که آنروز دم در مدرسه ما گفتی قربانعلی تشریف فرما بشن نیستی؟

زیر گوش ننه ماه نسا گفتم:

- ننه!مرجی نه مجری.

ننه ماه نسا رو به منشی درآمد که:

-یادته مسکه و کرکوت(8) کِردم به همرات ببری برا خانبت

گفتم: ننه ماه نسا خانُب نه خانم

مشهدی مونس که خسته شده بود روی میز منشی نشست و شکراله شکارچی که ظهرها سر درد می گرفت، رفته بود توی آبدارخانه دنبال چای.

مشهدی کلپوره دم در سرش را گذاشته بود روی بقچه و خوابش برده بود و من چقدر کم آوردم. بالاخره جلسه فرماندار تمام شد و آمد توی راهرو و چشمش به قشون ما که افتاد سخت یکه خورد.

قربانعلی پرید پیش فرماندار و زورکی او را بغل کرد و ریش نرمش را زیر باران بوسه گرفت.

- من قربانعلی ام قربان.

فرماندار با نگرانی پرسید:

ـ کدام قربانعلی پدر؟

- قربانعلی کپرنشین آقا

- نمی شناسم

- همون که اومدین از آبادی ما که تاج سر همه کپرنشینای آفریقا و...

- نمی شناسم...

- بابا همون که زنش کشک و روغن به همرات کرد از بچه هات ببری.

- عمو نمی شناسم. مزاحم نشو

- اِ... همون که از تو و از دوستان مهربان تو رای داد.

- به جا نمی آرم آقا عجیب گیری کردیم ها.

- همون که کشک ورو غنای...

- این مردکه داره به من تهمت رشوه خواری می زنه. منشی... !

قربانعلی های های زد زیر گریه. البته نه برای وام کپر نشینی، که برای قوچ عزیزش....

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی نوشت:

1: مار و عقرب ها

2: تحت پوشش

3: از رقص های مردم جنوب کرمان

4: وسیله های بسته بندی شده کوچک

5: لولی بازی

6: جو گرفتن

7: وانت قدیمی

8: شیرینی محلی

ایلیاتی...

liku — Sat, 22 Dec 2007 14:02:20 GMT

....وگفتند ایلیاتی بوده با چشمانی از دوزخ

لبانی از غروب خشکسالی هم بیابانتر

پسینگاهی خودش را کرده از پاییز ...حلق آویز

زنی از برق خشم خنجر نامرد ..عریانتر

دو مرد از کوره راه داستان یک نویسنده

روایت می کنند از اتفاقی که نیفتاده

که بعد از مرگ ایلش در تلاش شعر یک شاعر

میان غربت این واژه های تلخ جان داده

رگانش را شبی زرتشت رستاخیز کرد از نو

که بر پهنای خاک اهریمنی یزدان را می کشت

و کرمانی ترین چشمی که وحشی بود ودوزخ بود

به تیغ عشوه ای آغا محمد خان را می کشت

شبی شنزار سوزان بلوچستان دستانش

مرا از پرتگاه ابروانش پرت می سازد

هزار آغا محمد خان سحر می زاید از چشمش....

بگیریدش..که تخم آدمی را بر میاندازد

چه بعدازظهر تلخی... خاک خاک سرزمینم را

کسی در گامهای آخر خود خسته می لنگد

میان گردباد خون وخاکستر ...خبر دارد

درنگ این تفنگ از مرگ سرهنگی که می جنگد

سحر بر منتهای خواب یاغی ترس می بارد

حنا می بندد اینجا تیر چشمش سینه را مردم !

سرابی همچو شرم این زن وحشی ...فریبده

مرا در تیرماه پیکرش کرده است سردرگم

شما بانو ! کجای آسمانها خوابتان برده

که در ما دوزخی دم می کشد شام غریبان را

گناه گنگ مرگ که گریبانگیرتان گشته ؟

که می نالیدزجر شاعری سردرگریبان را..

..و گاوی بر افق..سر می بریدند از سحر انگار

سرود کاهنان در شیهه نریانها می ریخت

زنی سحرا نشین دیماه سرد شعر یک شاعر

خودش را با طناب گیسو از پاییز می آویخت...

...وگفتند ایلیاتی بوده.......

خودش را با طناب گیسو از پاییز می آویخت...

او همه کاره من بود ونمی فهمیدم

liku — Fri, 07 Dec 2007 16:32:54 GMT

او همه کاره من بود و نمی فهمیدم

غم همواره من بود و نمی فهمیدم

دو قدم مانده به من پچ پچ شومی گل کرد

حرف درباره من بود ونمی فهمیدم

سایه ای را که به خنجر جگرش را کندم

جگر پاره من بود ونمی فهمیدم

پشت آواره ترین حادثه کوچه ما

کسی آواره من بود و نمی فهمیدم

آخرین هرم نگاهش که برویم می ریخت

آه....کفاره من بود و نمی فهمیدم

زنی از «پشت نفسهای گل ابریشم»

گرم نظاره من بود و نمی فهمیدم

وکسی را که میان خودش از خود کم شد

خود بیچاره من بود و نمی فهمیدم...

شبان رمه سر انگشتامم...

liku — Sun, 02 Dec 2007 16:02:54 GMT

آوازهایت ورم می کنند رعنا

خون از گلوی ترانه هایت می آید

بره های سرانگشتام تو بیابونای خشک تنش خفه می شدن عامو

صداش ورم داره آخ...صداش ورم کرده..

کوچه ما که به خیابان سرک کشید

ماه

از درگاه

گررر

تو در ذهنم درد می کنی رعنا

استخوان کلماتم

جملاتم

هم

می خوای بریم که می خوریم

شراب ملک ری خوریم

حالا نخوریم ....

پس کی ..گندیدنمان را تمام می کنند رعنا

دستهایش از شکستن آبگینه تر اند

وماه بر فراز دره سینه هایش می تابد

اسبی چار نعل می تازد در قلبش ...

دهل می زنند

شوم می آیه

شومم نمی آیه

کلمات چه زندونای تاریکین

ما هر دو تا

خاله زاده های بادای آزادبی وطنیم عامو

شبان رمه سرانگشتامم

تو ریگزارای داغ تنش

جهان

در ذهنم درد میکند

مثل کودکی که قرار است در تو

چند سال بعد

مثل کمر درخت در دیماه

مثل آه...

شب از ما می گذشت

سوراخهای باد از صدای زنجره پر بود

می خواستم که ببوسمش اما

کفتاری در من زوزه کشید

وبوی بال پرنده از سربالایی باد گذشت.....

به جای مقدمه

liku — Sat, 13 Oct 2007 06:43:57 GMT

لیکو ها آوازهای ساربانان سرگردان جنوب اند. در واهه های وهم ٬ شبان گاهان که ماه عروسانه می خرامد بر حریر آسمان جاز موریان . در جاز جهت ها می میرند ٬ گاهی ساربانان هم .......

جاز وادی مرگ قطعیت هاست.

ساربانان نه اهل مرز و سرزمین اند٬ نه در قید میدان یاد بود. آنها در وطن سرودهایشان می زیند . هر کجا و در هر ولایتی که کسی تشنه ترانه هایشان باشد موطن شان همان جاست .

جغرافیایی غمناک از ترانه هایی تلخ ......

از عارفانگی بادها

دو چشم وحشی آن زن که می دمید از در

هنوز می وزد از پشته های چاه حیدر

زنی که خواهر خرگوش های وحشی بود

برای جوجه عقابان بی پدر ٬ مادر

□

کشید سر پر خود را به جانب اردو

و از شجاعت و برنو هنوز هم خرتر

□

چه سال تلخ و سیاهی که باز زائیدند

تمام باکرگان بچه ٬ بچه بی سر

جذام خانه به خانه و ده به ده می گشت

از عارفانگی بادها قلندر تر

و در میانه مرداد برف دی بارید

و برج تیر فرو ریخت روی شهریور

□

سریده بود به جیرفت چشم او دریا

غروب روز دوشنبه که آمد از بندر